Zorg wordt belangrijke taak van gemeenten

Zorg  wordt een belangrijke taak van de gemeenten. Maar in de kiesstrijd die  op gang komt, is daar nauwelijks iets van te merken, schrijft Guy Tegenbos in ‘Huisarts Nu’, het tijdschrift van de Huisartsenvereniging Domus Medica.

 

In de meeste gemeenten lijken partijen en kandidaten het nog niet te beseffen. Maar het komt hoe dan ook: de opdracht van de gemeenten zal de komende jaren grondig wijzigen. Zorg – welzijn én gezondheid – zal een van de belangrijkste gemeentelijke thema’s worden, naast of soms zelfs boven traditionele sectoren als sport, cultuur, verkeer, milieu, enz.

Verontrustend is dat in de propaganda voor de lokale verkiezingen die over minder dan twee maanden plaats hebben, op 14 oktober, daarover weinig tot niets zegt. De partijen zeggen niet wat ze zinnens zijn en de burger kan er zich dan ook niet over uitspreken.

De evolutie is nochtans al een tijd duidelijk. Zowel de huidige Vlaamse regering als de vorige zat al op dat spoor.

Drie Vlaamse beleidslijnen ontmoeten elkaar in dit punt.

In de eerste plaats het decreet lokaal sociaal beleid. Dat beveelt de gemeenten een sterker sociaal beleid uit te bouwen; ze moeten niet alles zelf doen maar wel de regie opnemen; ze zijn verantwoordelijk voor de toegankelijkheid van de dienst- en hulpverlening. Dat komt niet uit de lucht vallen. Gemeenten worden al twee decennia aangespoord een Sociaal Huis op te richten. Recenter zijn de Huizen van het Kind in iedere gemeente, en de verplichting voor gemeenten om vraag en aanbod van de kinderopvang bijeen te brengen.

De tweede relevante Vlaamse beleidslijn is de oprichting van de eerstelijnszones. De Vlaamse regering wil de eerstelijnszorg in gezondheid en welzijn versterken. Daarom moet alle zorgaanbieders beter samenwerken. Dat is alleen te organiseren op lokaal niveau. Er zijn 60 eerstelijnszones opgericht waarin zorgaanbieders en -instellingen, diensten maatschappelijk werk en CAW’s, mantelzorg- en gebruikersvertegenwoordigers en de gemeenten de samenwerking van alle eerstelijnswerkers op punt moeten stellen.

Een derde relevante beleidslijn is de versmelting van de OCMW’s en de gemeentebesturen. Sinds Napoleon werkten er twee besturen op het grondgebied van elke gemeente: het OCMW voor de ‘softe’ zaken, en de gemeente voor de hardere zaken. Daaraan komt nu een einde. Eén bestuur is genoeg: de gemeente.

 

Voor de nieuwe burgemeesters en schepenen die aantreden na de verkiezingen van 14 oktober, betekent dit veel nieuwe bevoegdheden; van hen worden ook nieuwe competenties verwacht. Tegelijk moeten ze in de traditionele terreinen nieuwe accenten leggen. De strijd tegen de vereenzaming van ouderen. Ouderen en personen met een handicap niet langer isoleren in instellingen buiten de woonkernen maar aangepaste woningen bieden in het midden van de stads- en dorpskernen. Het openbaar domein aanpassen zodat die groepen er zich met hun looprekjes en rolstoelen kunnen bewegen.

Er zijn gemeenten die hierin al verder staan dan anderen. Hasselt bijvoorbeeld heeft zich recent uitgeroepen tot zorgstad. Ze zet haar inwoners aan tot preventie, tot gezond gedrag en tot bewegen, bijvoorbeeld. Daar is dit een belangrijk politiek issue.

In de meeste gemeenten zijn de partijen en de kandidaten daarmee nog niet bezig. Ze leggen hun visie op die nieuwe taken niet voor aan de kiezers. Het gevaar is dan ook groot dat die nieuwe bevoegdheden straks erg technocratisch ingevuld zullen worden en dat de sterkste lokale drukkingsgroepen het laken naar zich zullen trekken.

De patiënten en de gebruikers zijn niet sterk georganiseerd op lokaal vlak. Het beleid zal dichter bij hen maar niet mét hen gevoerd worden: ze zullen weinig in de pap te brokken hebben.

Het Vlaams Instituut Voor de Eerste Lijn (Vivel) dat de Vlaamse regering gaat oprichten, moet als eerste opdracht krijgen: de ontwikkeling van methodes om gebruikers en mantelzorgers een stem te geven in die nieuwe lokale besluitvorming. Anders loopt het daar mis.

 

Guy Tegenbos

Columnist bij De Standaard en bij Huisarts Nu

 

Deze column verscheen in het juli-augustusnummer van Huisarts NU.

https://www.domusmedica.be/documentatie/huisartsnu.html